Poradnik dla pacjenta: Jak leczyć alergię? 7a/10

Przegląd najczęstszych alergenów

Aby łatwiej zrozumieć, które alergeny powietrznopochodne mogą u Ciebie wywoływać objawy, podzielimy je w zależności od miejsca występowania, tj. na alergeny wewnątrzdomowe i zewnątrzdomowe (patrz: poniższa ilustracja prezentująca przykładowe źródła alergenów).

Ekspozycja na alergeny wewnątrzdomowe (jak: alergeny roztoczy kurzu domowego, psa, kota lub zarodniki pleśni, np. Penicillium) jest w zasadzie całoroczna. Nasilenie tego rodzaju alergii oraz związane z tym pojawianie się silniejszych objawów występują w okresie jesienno-zimowym, kiedy większość czasu spędzamy w domu.

Roztocze kurzu domowego

Uczulenie na roztocze kurzu domowego Dermatophagoides pteronyssinus i Dermatophagoides farinae jest w naszym klimacie bardzo powszechne i stanowi jedno ze wskazań do odczulania. W przypadku takich schorzeń, jak astma czy alergiczny nieżyt nosa wywołanych uczuleniem na D. pteronyssinus lub D. farinae, możemy z powodzeniem stosować odczulanie podjęzykowe lub w zastrzyku.

Każdą z tych metod należy stosować w schemacie całorocznym (patrz: schemat immunoterapii). Oznacza to, że ekstrakt alergenowy będziesz przyjmować systematycznie, bez przerw, przez okres 3-5 lat. Dobrych efektów możemy oczekiwać, jeżeli jesteś uczulony na roztocz kurzu domowego i masz objawy nieżytu nosa lub astmy. Wówczas AIT złagodzi objawy pochodzące z górnych i dolnych dróg oddechowych. Ponieważ immunoterapia działa przeciwzapalnie, zmniejsza zapalenie alergiczne w drogach oddechowych. Poprawia także odporność błon śluzowych poprzez zwiększenie wydzielania immunoglobuliny A. Oba te elementy powodują, że w trakcie odczulania rzadziej będziesz zapadać na infekcje.

Alergeny psa i kota

Można rozważyć odczulanie osób uczulonych na alergeny kota czy psa, jeśli osoby te nie mogą lub nie chcą unikać kontaktu ze zwierzęciem. Dotyczy to zwłaszcza narażenia zawodowego, np. u weterynarzy lub hodowców.

W Polsce ekspozycja na alergeny zewnątrzdomowe ma charakter sezonowy i zależy od pojawiania się w powietrzu pyłków drzew, traw, chwastów i zarodników grzybów pleśniowych. Aby alergeny zawarte w ziarnach pyłków roślin lub zarodnikach wywołały objawy, muszą się znaleźć w powietrzu.

W zależności od gatunku rośliny pylą w różnych miesiącach, od wczesnej wiosny do jesieni, a stężenie pyłku w powietrzu zależy również od pogody w danym dniu.

Leszczyna, olcha, brzoza, buk, dąb

Alergeny zawarte w pyłku leszczyny, olchy, brzozy, buka i dębu należą do najważniejszych alergenów drzew. Jeżeli wychodząc na dwór w pierwszy, naprawdę ciepły i słoneczny wiosenny dzień, poczujesz pieczenie oczu, zaczniesz kichać, a z nosa będzie się lała wodnista wydzielina, to najprawdopodobniej jesteś uczulony i reagujesz na alergeny zawarte w pyłku brzozy.

Trawy, zboża, chwasty, zarodniki grzybów

Okres intensywnego pylenia traw to maj-lipiec. W Polsce spotykamy liczne gatunki traw w tym: kłosówkę, kostrzewę, kupkówkę, mietlicę, rajgras, tomkę, tymotkę, wiechlinę, życicę i żyto. Pyłki pochodzące z wszystkich tych gatunków zawierają alergeny, które wywołują objawy u uczulonych osób.

Natomiast przełom lipca i sierpnia to okres pylenia chwastów, w tym najbardziej istotnych z punktu widzenia alergii: bylicy, babki i komosy.
Od wiosny do jesieni w powietrzu znajdują się również znaczne ilości zarodników grzybów pleśniowych z rodzajów Alternaria i Cladosporium.

Posiadamy preparaty umożliwiające skuteczne prowadzenie AIT w chorobach alergicznych wywołanych przez wszystkie wyżej wymienione czynniki.

Dla lepszego zrozumienia złożoności alergii warto wspomnieć, że w potocznej rozmowie określamy rodzaj uczulenia, podając nazwy źródeł alergenów, np. pyłek brzozy czy jad pszczoły. Jednak Twój układ immunologiczny rozpoznaje pojedyncze białka spośród ich ogromnej liczby zawartych w tych źródłach. Te konkretne białka to właśnie alergeny, często nazywane komponentami alergenowymi w celu odróżnienia od ich mieszanin pochodzących z tego samego źródła.

Na przykład, jeżeli jesteś uczulony na pyłek brzozy, to Twój układ immunologiczny najczęściej rozpoznaje główny alergen tego pyłku, tj. białko Bet v1, ale może jeszcze rozpoznawać inne białka, np. Bet v2, Bet v4 czy Bet v6.

Czy na każde białko trzeba przygotować oddzielny preparat?

Oczywiście nie trzeba. Jeden ekstrakt zawiera bowiem kilka alergenów, na które jesteś lub możesz być uczulony. Wszystkie ekstrakty alergenowe stosowane do diagnostyki i AIT są standaryzowane na obecność najbardziej istotnych białek alergenowych.

W przypadku uczulenia na pyłek traw najbardziej istotne w wywoływaniu objawów są alergeny grupy 1 i grupy 5, które w przypadku tymotki nazywają się odpowiednio Phl p1 i Phl p5. Stosując ekstrakt tymotki, jesteśmy pewni, że dostarczymy Ci te dwa białka w odpowiedniej ilości, aby wytworzyć wobec nich tolerancję.

Posiadamy preparaty umożliwiające skuteczne prowadzenie AIT w chorobach alergicznych wywołanych przez wszystkie wyżej wymienione czynniki.

Na przykład, jeśli jesteś uczulony na wspomniany już pyłek brzozy, a Twój organizm rozpoznaje białko Bet v1, to zazwyczaj będziesz obciążony objawami również w okresie pylenia leszczyny czy olchy. Alergen brzozy (Bet v1) jest bowiem bardzo podobny do odpowiadających mu alergenów leszczyny (Cor a1) i olchy (Aln g1). W Twoim przypadku można będzie stosować zarówno preparat zawierający mieszankę ekstraktów pyłku brzozy, olchy i leszczyny, jak i zawierający jedynie ekstrakt pyłku brzozy.

Alergolog, mając odpowiednią wiedzę dotyczącą Twoich objawów, ekspozycji oraz znając wyniki testów, tak dobierze skład preparatu do odczulana, aby zawierał alergeny dominującego źródła alergenowego. W przypadku uczulenia na pyłek drzew najczęściej jest to pyłek brzozy. Ważne, aby w Twoim organizmie wytworzyć tolerancję na odpowiednio dużą dawkę tego białka.

Nie zniechęcaj się, jeśli masz dodatnie testy na wiele alergenów. Twój lekarz alergolog na podstawie wiedzy o reakcjach krzyżowych jest w stanie wytypować preparaty skutecznie działające przeciwko uczuleniu na wiele alergenów.