jak zadbać
o bezpieczeństwo?
Zadbaj o bezpieczeństwo swoje i innych zdobywając wiedzę o tym, jak postępować w sytuacji zagrożenia oraz jak ograniczyć ryzyko wystąpienia wstrząsu
Postępowanie w sytuacji zagrożenia
W przypadku wystąpienia anafilaksji należy natychmiast podjąć działanie ratunkowe, które może uratować życie chorej osoby.
KROK 1
PRZERWIJ EKSPOZYCJĘ NA ALERGEN
Kluczowe jest, o ile to możliwe, natychmiastowe przerwanie kontaktu z czynnik, który wywołał wstrząs – może to być na przykład usunięcie żądła owada, izolacja od zwierzęcia wywołującego alergię, przerwanie podawania leku.
KROK 2
PODAJ ADRENALINĘ
Podstawową metodą leczenia anafilaksji jest niezwłoczne podanie adrenaliny.
Dotychczas jedyną formą zastosowania adrenaliny było wykonanie zastrzyku domięśniowego w udo, samodzielnie przez pacjenta lub inną osobę. Adrenalina do indywidualnego, w tym samodzielnego podawania dostępna jest we wstrzykiwaczach automatycznych (tzw. penach), ułatwiających prawidłowe wstrzyknięcie leku.
Aktualnie dostępna jest nowa forma podania adrenaliny w formie sprayu do nosa.
KROK 3
WEZWIJ POMOC MEDYCZNĄ
Po podaniu adrenaliny należy bezzwłocznie wezwać pogotowie ratunkowe (pod numerem 112 lub 999). Jeśli pacjent jest sam, powinien upewnić się, że drzwi są otwarte, aby ratownicy mogli wejść do domu.
Osoba chora nie powinna samodzielnie jechać do szpitala
samochodem ze względu na ryzyko zawrotów głowy i utraty
przytomności.
Uwaga: każdy przypadek wystąpienia wstrząsu anafilaktycznego wymaga obserwacji w szpitalu, ze względu na możliwość nawrotu objawów.
KROK 4
ZADBAJ O KOMFORT I BEZPIECZEŃSTWO
Chorą osobę warto położyć na plecach z uniesionymi nogami, o ile nie występują problemy z oddychaniem – wówczas korzystniejsza jest pozycja siedząca. Należy zapewnić maksymalny komfort pacjenta i zapewnić dopływ świeżego powietrza.
W przypadku zatrzymania krążenia i/lub oddychania, trzeba natychmiast podjąć akcję resuscytacyjną (masaż serca i sztuczne oddychanie).
Jak zmniejszyć ryzyko wstrząsu
Zapobieganie wystąpienia anafilaksji obejmuje szereg działań, które możemy wdrożyć z wyprzedzeniem:
IDENTYFIKACJA I UNIKANIE ALERGENÓW
Osoby z grupy ryzyka powinny skonsultować się z lekarzem alergologiem i ewentualnie wykonać testy identyfikujące substancje, które mogą wywołać reakcję anafilaktyczną.
Po ustaleniu listy zagrażających alergenów warto zastanowić się, jak najlepiej unikać kontaktu z nimi: na przykład przy alergiach pokarmowych należy zawsze czytać etykiety produktów spożywczych i wyeliminować z diety żywność je zawierającą.
OPRACOWANIE PLANU RATUNKOWEGO
Przygotowanie się na wystąpienie wstrząsu może uratować życie. Kluczowe jest zapewnienie stałego dostępu do adrenaliny, w postaci zastrzyku lub aerozolu.
Uwaga: Rodzice dzieci uczulonych powinni poinformować szkołę lub przedszkole o ryzyku anafilaksji i dostarczyć placówce lek.
Odczulanie
Jednym ze sposobów ograniczających ryzyko wystąpienia wstrząsu anafilaktycznego jest immunoterapia alergenowa, czyli odczulanie. Polega ono na stopniowym „uczeniu” układu odpornościowego, by reagował łagodniej na
konkretny alergen. To jedna z niewielu metod leczenia alergii, która działa na przyczynę, a nie tylko na objawy.
Zapraszamy do obejrzenia materiału video Fundacji Centrum Walki z Alergią
Adrenalina
Adrenalina (epinefryna) to hormon o silnym działaniu pobudzającym układ krążenia i układ oddechowy. Jest ona jedynym skutecznym lekiem stosowanym w razie anafilaksji, w tym przy wstrząsie anafilaktycznym.
Osoby narażone na wystąpienie silnej reakcji alergicznej powinny zawsze mieć przy sobie preparat z adrenaliną. Do tej pory jedyną dostępną formą podania tego leku były zastrzyki domięśniowe w placówce medycznej lub samodzielne podanie z pomocą autowstrzykiwacza.
Od niedawna pacjenci mają do dyspozycji alternatywę: adrenalinę w postaci sprayu podawanego do nosa – w Polsce można się jej spodziewać z końcem lata.
To znacznie ułatwia podanie leku, szczególnie w sytuacji zagrożenia, gdy każda sekunda ma znaczenie. Dodatkowo w przypadku dzieci taka forma podania znacząco zmniejsza stres tak małego pacjenta jak i podającego ją opiekuna, co może być doskonałym rozwiązaniem dla rodziców oraz nauczycieli w placówkach edukacyjnych.
Adrenalina, niezależnie od formy podania, jest lekiem na receptę, przepisywanym przez lekarza.
Każdy lekarz, niezależnie od specjalizacji, może wystawić taką receptę, choć zwykle adrenalina przepisywana jest przez alergologa, pediatrę lub lekarza rodzinnego.